Γιατί φτερνιζόμαστε

Φτάρνισμα

Ξεκινά με ένα γαργάλημα στη μύτη. Μια μικρή φαγούρα μετατρέπεται γρήγορα σε μια βίαιη δύναμη της φύσης : το φτέρνισμα. Ένας από τους φυσικούς μηχανισμούς άμυνας του οργανισμού μας, το φτέρνισμα, είναι μια σύνθετη φυσιολογική διαδικασία που σκοπό έχει την απομάκρυνση ξένων εισβολέων και την προστασία των πνευμόνων και άλλων εσωτερικών οργάνων από μολύνσεις. Ας την δούμε όμως πιο αναλυτικά.

Η μύτη παρέχει την κύρια οδό μέσω της οποίας ο εισπνεόμενος αέρας εισέρχεται και εξέρχεται από τις κατώτερες αναπνευστικές οδούς. Λόγο της θέσης της, εξυπηρετεί πολλές λειτουργίες. Ο στενός διάδρομος της μύτης προκαλεί τον εισπνεόμενο αέρα να ρέει με αυξημένη αναταραχή. Αυτές οι αναταράξεις αυξάνουν την αλληλεπίδραση μεταξύ του ρεύματος αέρα και του ρινικού βλεννογόνου (επένδυση της μύτης), επιτρέποντας την ανταλλαγή θερμότητας και υγρασίας με αποτέλεσμα τον καθαρισμό σωματιδίων που βρίσκονται στον αέρα.

«Η αποβολή του αέρα από το σώμα έχει μετρηθεί να φθάνει την ταχύτητα των 150 χιλιομέτρων την ώρα»

Το φτέρνισμα είναι μια φυσιολογική απάντηση στον ερεθισμό της επιθήλιας αναπνευστικής επένδυσης της μύτης. Η διαδικασία αρχίζει συνήθως με την απελευθέρωση χημικών ουσιών όπως η ισταμίνη ή η λευκοτριένια. Αυτές οι ουσίες που παράγονται από φλεγμονώδη κύτταρα όπως τα ηωσινόφιλα και τα βασεόφιλα κύτταρα, συνήθως βρίσκονται εντός του ρινικού βλεννογόνου. Η χημική απελευθέρωση προκαλείται από ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού, διηθημένα σωματίδια, αλλεργιογόνα (ουσίες που προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις) ή φυσικά ερεθιστικά όπως ο καπνός, η ρύπανση, τα αρώματα και η κρύος αέρας. Οι αλλεργικές αντιδράσεις με τη ρινική βλεννογόνο απαιτούν την παρουσία του IgE (αντίσωμα της αλλεργίας ειδικό για αλλεργιογόνα). Αυτό οδηγεί στην εκροή υγρού από ειδικά αγγεία στη μύτη, προκαλώντας τα συμπτώματα της συμφόρησης και το γνωστό τρέξιμο της μύτης. Επιπλέον οι νευρικές απολήξεις διεγείρονται, με αποτέλεσμα την αίσθηση της φαγούρας.

Τελικά, η διέγερση των νευρικών απολήξεων οδηγεί στην ενεργοποίηση ενός αντανακλαστικού στον εγκέφαλο. Τα νευρικά σήματα που παράγονται στη συνέχεια, ταξιδεύουν στα αισθητήρια νεύρα και στα νεύρα που ελέγχουν τους μυς στο κεφάλι και τον λαιμό, κάτι που οδηγεί στην ταχεία αποβολή του αέρα. Η υψηλή ταχύτητα ροής του αέρα επιτυγχάνεται με τη συσσώρευση της πίεσης μέσα στο στήθος με τις φωνητικές χορδές κλειστές. Το αιφνίδιο άνοιγμα των χορδών, επιτρέπει στον πεπιεσμένο αέρα να επιστρέψει πίσω στον αναπνευστικό σύστημα αποβάλλοντας τις ερεθιστικές ουσίες. Αυτή η διαδικασία βοηθά στην απομάκρυνση επιβλαβών σωματιδίων από τη μύτη. Ωστόσο σε μολυσμένα άτομα, επιτρέπει επίσης την εξάπλωση του κοινού κρυολογήματος, καθώς αναρίθμητα ιικά σωματίδια περιέχονται μέσα σε κάθε σταγονίδια βλέννας που αποβάλλεται.

«Κάθε φτέρνισμα προσθέτει ακόμα 100,000 μικρόβια στο εγγύς περιβάλλον»

Διάφορα φάρμακα είναι διαθέσιμα για να βοηθούν στον έλεγχο αυτής της αντίδρασης του οργανισμού. Αντιισταμινικά ενεργούν κυρίως αναστέλλοντας τη δράση της ισταμίνης στους υποδοχείς που βρίσκονται στα αιμοφόρα αγγεία στη μύτη. Τα αποσυμφορητικά φάρμακα διεγείρουν τους υποδοχείς που βρίσκονται στα αγγεία προκαλώντας συστολή και μειώνοντας την κυκλοφοριακή συμφόρηση. Τα τοπικά ρινικά στεροειδή χρησιμοποιούνται σε αλλεργικούς ασθενείς για να μειώσουν τον αριθμό των φλεγμονωδών κυττάρων και τελικά αναστέλλουν την απελευθέρωση της ισταμίνης.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ

Παιδί της επιστήμης και της τεχνολογίας, παρέα με ένα γάτο κοιτάζει το σύμπαν και θέτει ερωτήσεις

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *